Suikerziekte: Diabetes Mellitus
Bron: Afdeling(en) endocrinologie LUMC

Als het gehalte aan glucose (suiker) in het bloed te hoog is dan noemen we dat Diabetes Mellitus (suikerziekte). Voor het te hoge glucose gehalte in het bloed kunnen heel verschillende oorzaken bestaan. Eigenlijk bestaan er dus verschillende vormen van Diabetes.

Het meest komt Diabetes Type 2 voor. In Nederland hebben misschien wel een 500.000 mensen Diabetes Type 2. Het komt vooral voor bij al wat oudere mensen. Het heeft te maken met een erfelijke aanleg, maar vooral ook met te dik zijn en te weinig bewegen. Het is een echte welvaartsziekte. Diabetes Type 2 wordt behandeld met een dieet en een aangepaste levensstijl. Als dat de ziekte niet tegenhoudt, moeten patiënten vaak tabletten gebruiken of moeten ze insuline-injecties gebruiken.

Type 1 Diabetes is een heel ander verhaal. Type 1 Diabetes begint meestal op jongere leeftijd, als kind of als jonge volwassene. Het begint vrij plotseling. Het heeft niets te maken met te dik zijn of met te weinig bewegen..

Het aantal suikerpatiënten  is de afgelopen jaren zorgwekkend toegenomen. Men verwacht dat deze stijging – zonder verandering in leefstijl (gezonde voeding en meer bewegen) – door zal zetten en suikerziekte de nr. 1 ziekte zal worden. Van de mensen met Suikerziekte heeft ongeveer 10% Diabetes Type 1. Soms zijn de mensen nog maar heel jong als ze Diabetes Type 1 krijgen.

In het LUMC is veel expertise op het gebied van onderzoek naar en behandeling van complicaties. Daarnaast is het LUMC het enige ziekenhuis in Nederland dat mogelijkheden biedt voor de transplantatie van de insuline producerende eilandjes van Langerhans.

De Stichting Diabetes Type 1 en Topsport die de opdrachtgever van de Diabetes Classic is, steunt het onderzoek naar een oplossing voor Diabetes Type 1 van het LUMC.

Wat is Diabetes Type 1? 

Deze informatie is bestemd voor diegenen waarbij  Type 1 Diabetes is vastgesteld en hun familie). Het is bedoeld als een eerste uitleg. De informatie bestaat uit twee delen. Eerst een stukje theorie en daarna een beschrijving van de gevolgen.

Type 1 Diabetes is een auto-immuun ziekte. Dat wil zeggen, er zit een fout in het afweersysteem van het lichaam. Het afweersysteem in ons bloed is er om ons te verdedigen tegen ziekmakende bacteriën en virussen van buitenaf. Bij Type 1 Diabetes heeft het afweersysteem de fout gemaakt om de eigen insulineproducerende cellen in de alvleesklier aan te vallen en te vernietigen. Je merkt er vaak niets van dat foutje. Dat komt omdat er zoveel cellen zijn die samen zorgen voor de aanmaak van insuline. Je merkt het eigenlijk pas wanneer het afweersysteem te veel insuline producerende cellen kapot heeft gemaakt. Als je te weinig insuline krijgt kunnen suikers en zetmeel (die zitten bijv. in brood en aardappelen [koolhydraten]) niet meer omgebouwd worden tot pakketjes brandstof (energie) voor je lichaam. Je gaat je lusteloos en moe voelen. Je lichaam gaat ook je reserve pakketjes energie gebruiken: je begint (snel) af te vallen. Als je naar de dokter gaat zal hij aan je bloedbeeld zien dat je een te hoge bloedsuikerwaarde hebt: je hebt suikerziekte, je hebt Diabetes mellitus. Type 1 Diabetes heeft niets te maken met te dik zijn of met te weinig bewegen.  Je kunt dus niet zeggen dat Diabetes Type 1 je eigen schuld is.

Het is onbekend waarom het afweersysteem deze fout maakt. Dokters, wetenschappers en studenten zijn hard op zoek naar een oplossing. Voorzichtig wordt steeds meer ontdekt. Dankzij onderzoek door een slimme patiënt met Diabetes Type 1, Robert Koops, is er nu zelfs al een kunstmatige alvleesklier uitgevonden die er voor zorgt dat patiënten met Diabetes Type 1 ‘normaal’ kunnen leven (zie filmpje van RADAR uitzending: de kunstmatige alvleesklier). Maar een antwoord op de vraag waarom het afweersysteem deze fout maakt, is, net als ‘genezing’ hiervan, nog niet gevonden.

Waardoor merk je dat je Diabetes Type 1 hebt? 

  1. Door vermoeidheid:
    Doordat je eet komen er suikers in je bloed. Maar omdat er onvoldoende insuline wordt geproduceerd wordt er onvoldoende ‘brandstof’ gemaakt. Die brandstof heb je nodig om te bewegen maar ook voor alle organen. Heb je te weinig brandstof (energie) dan word je moe 
  2. Doordat je veel moet plassen en veel behoefte aan drinken hebt:
    Normaal wordt glucose door insuline omgezet in brandstof. Nu dat niet gebeurt, moet het lichaam het teveel aan glucose afvoeren. Dat gaat via je nieren in je urine. Omdat glucose extra vocht uit je lichaam trekt, dreig je uit te drogen. Daarom vertellen je hersens je dat je moet drinken. Je moet dus niet opkijken dat je alweer naar de kraan loopt of alweer om een glas drinken vraagt ‘omdat je zo’n dorst hebt’. 
  3. Door ongepland afvallen:
    Niet alleen doordat je veel vocht verliest (plast), maar ook omdat je lichaam je reservepakketjes energie gaat gebruiken, verlies je in een korte tijd veel gewicht
  4. Naast deze ‘grote’ drie kunnen ook (tijdelijk) ‘wazig zien’, en schimmelinfecties rond de geslachtsdelen en het uit de mond ruiken naar ‘nagellakremover’ (aceton) of ‘ammoniak’ kenmerken zijn die wijzen op Diabetes Type 1

Behandeling

Patiënten met Diabetes Type 1 moeten Insuline injecteren. Zij kunnen niet , zoals patiënten met Diabetes Type 2 volstaan met een andere levensstijl of het slikken van pillen.

Tijdens een ziekenhuisopname wordt gekeken hoeveel insuline een patiënt nodig heeft. Hoeveel insuline je nodig hebt, hangt van meerdere factoren af. De belangrijkste is daarbij ‘wat je doet op een dag’: m.a.w. hoeveel energie heb je nodig.

Martijn Verschoor had tijdens zijn wedstrijden als professioneel wielrenner grote behoefte om zijn suikers goed te controleren. Hij moest er voor zorgen dat gedurende de hele dag dat hij moest koersen voldoende energie had. Lukte dat niet, dan kon hij zomaar een hypo krijgen: zijn suikerwaardes kwamen te laag en hij had geen kracht meer om te koersen.
Ook bij gezonde renners kan dat gebeuren. Zij gebruiken zoveel energie en moeten daarom heel de dag goed eten. Letten zij daar niet goed op, of hebben ze bijvoorbeeld tijdens de wedstrijd de plek gemist waar zij het volgende zakje met eten en drinken krijgen, kunnen ook zij zomaar tegen de ‘hongerklop’ aanrijden. De Hongerklop wordt ook wel ‘de man met de hamer’ genoemd.

Je begrijpt dat renners met Diabetes een veel grotere kans hebben om tegen een hongerklop aan te lopen…

Een patiënt met Diabetes Type 1 moet dus niet alleen zichzelf leren injecteren, maar ook leren rekening houden met wat hij op een dag doet (activiteiten) en wat hij of zij  op een dag eet…
Bovendien is er langwerkende – en kortwerkende insuline. De langwerkende wordt meestal voor het slapengaan gespoten. De kortwerkende meestal voor maaltijden (afhankelijk van wat je eet en hoeveel je eet). Omdat allemaal goed te doen, moet een patiënt zijn bloedwaardes (liefst tussen 4 en 10) leren meten. De arts en de diabetesverpleegkundige zullen je hierbij helpen.  Zij leren je ook  waar je op moet letten bij dingen die je eet of drinkt en wat je moet doen als je op reis gaat. Je blijft de rest van je leven regelmatig bij hen onder controle.

Heb je Diabetes Type 1 dan kun je alles doen, alleen je zult altijd rekening moeten houden met je Diabetes…

De gevolgen van Diabetes Type 1:

Wanneer het je niet lukt je aan de leefregels te houden die nu eenmaal horen bij Diabetes Type 1 (en dat ligt niet altijd aan de inzet van de patiënt), dan loopt deze kans op complicaties. Die complicaties kunnen bestaan uit schade aan organen en aderen (hartproblemen). Nierschade, de amputatie van lichaamsdelen en het verliezen van je gezichtsvermogen zijn grote schrikbeelden bij de mogelijke complicaties. Je begrijpt dat het bewaken van een goede suikerspiegel erg belangrijk is en dat Diabetes Type 1 best wel beperkingen met zich mee kan brengen.

De handen ineen: Ondersteuning onderzoek noodzakelijk

Voor wie van dichtbij heeft ervaren welke gevolgen Diabetes Type 1 met zich meebrengt, mag het duidelijk zijn dat ondersteuning van het wetenschappelijk onderzoek dringend is. De Diabetes Classic is dan ook met name georganiseerd om daar een bijdrage aan te kunnen geven.

Nu is genezing nog niet mogelijk. Gelukkig zal straks de kunstmatige alvleesklier al veel verlichting kunnen bieden voor patiënten. Maar genezing blijft ons streven: Diabetes Type 1 de wereld uit dat is het doel dat ons voor ogen staat.

Gelukkig staan we daarin niet alleen. Waar mogelijk werkt de Stichting Diabetes Type 1 en Topsport samen met de Diabetes Vereniging Nederland, het Diabetes Fonds, de Bas van de Goor Foundation en JDRF om dokters en onderzoekers te ondersteunen en voorlichting te geven over Diabetes Type 1.